መጽሐፍ ቅዱስ እንዲህ ይላል፦

ትዕቢት ጥፋትን፥ ኵሩ መንፈስም ውድቀትን ይቀድማል። (ምሳሌ 16፥18)።

ራሱን የሚያከብር ሁሉ ይዋረዳል፥ ራሱንም የሚያዋርድ ይከብራል (ሉቃስ 14፥11)።

ይህ ለምን እንዲህ ሆነ? የትዕቢት ችግር ምንድን ነው? ትዕቢት ለምን ኃጢአት ሆነ?

እግዚአብሔር እንዳንኖረው ስለተናገረ ብቻ ኃጢአት ነውን?

ወይስ እግዚአብሔርን ስለሚያስቆጣና ከእርሱ ጋር ለመወዳደር ስለሚሞክር ነውን?

ወይስ ከሉሲፈር ስለጀመረ፣ እርሱ የጀመረው ሁሉ መጥፎ መሆን ስላለበት ነውን?

ወይስ በእውነታ፣ በፍጥረት ሕግ፣ ሕይወት እንዴት እንዲሠራ እንደተፈጠረ ውስጥ አንድ ነገር አለ—ትዕቢትን የሚያስከፋው፣ ምክንያቱም በሆነ መንገድ ጎጂ ስለሆነ፣ ስለሚጎዳ፣ ስለሞት ምክንያት ስለሚሆን?

እናስ፣ በእውነታ አሠራር መሠረት ትዕቢት ያለበትን ሰው በመጨረሻ ወደ ጥፋት የሚወስደው ምንድን ነው?

ትዕቢት ማለት ከእውነታ የተለየ፣ የተጋነነ፣ ከልክ ያለፈ፣ ራስን ከሌሎች በላይ የሚያደርግ አመለካከት፣ ዝንባሌ ወይም ራስን ማሰብ ነው፤ ይህም በእውነታ ላይ ያልተመሠረተ እና ተጨባጭ እውነትን የሚክድ ነው። ስለዚህ ትዕቢት ሁልጊዜ ወደ ጥፋት ይመራል፤ ምክንያቱም ሁሉም ፍጥረታት ውስን ናቸው፣ ፍጹም አይደሉም፣ እውቀታችንም የተገደበ ነው። ትዕቢት ግን ራሳችንን የመጨረሻ ሥልጣን፣ “እኔ ብቻ ትክክል አውቃለሁ” ብለን እንድንቆጥር ያደርገናል። ይህም ከእውነታ፣ ከሐቅ እንድንለይ ያደርገናል፤ እርማትን እንዳንቀበል ያደርገናል። ስለዚህ ስህተት በስህተት ላይ ወደ አእምሯችን፣ ወደ ልባችን፣ ወደ ባህርያችን ይገባል፤ እኛም እየተበላሸን፣ እየደከምን፣ ከእግዚአብሔር፣ ከሰማይ፣ ከእውነታና ከሕይወት ስምምነት ውጭ እንሆናለን—የመጨረሻ ውጤቱም ጥፋትና ሞት ብቻ ነው። ትዕቢት በራስ መተማመን ተሞልቶ ስለሚኖር፣ ልብና አእምሮን ለፈውስና ለማስተካከያ እውነት ይዘጋል።

ነገር ግን ትሑታን፣ ውስንነታቸውን፣ ድካማቸውን፣ ሁሉን ነገር እንደማያውቁ የሚያምኑ ሰዎች፣ የአዳኝ ፍላጎታቸውን ብቻ ሳይሆን ሁልጊዜ ወደፊት የሚያድግ እውነት እንደሚያስፈልጋቸውም ያውቃሉ። እውነትን ወዳዶች ይሆናሉ፤ እንዲሁም ለመታረም፣ ለመሻሻል፣ ለመማር፣ ለማደግ፣ ለመብሰልና ለመጎልበት የተዘጋጀ ውስጣዊ መሠረት (አእምሮና ልብ) አላቸው፤ ይህም እውነትን በሚረዱበት መጠን ይከናወናል። ስለዚህ እነርሱ ይከበራሉ—ነገር ግን በውጫዊ የሽልማት ሥነ-ሥርዓት ሳይሆን፣ በእውነታው ራሱ፣ በእውነት፣ በፍቅርና ከእግዚአብሔር ጋር በመመሳሰል በሚያደርጉት እውነተኛ እድገት ነው። በእውነት እየበሩ፣ የበለጠ ብቁ እየሆኑ፣ በሁሉም ነገር እንደ ኢየሱስ እየሆኑ ያድጋሉ።

ትዕቢት የሚመጣው ሰው በራሱ ላይ ሲያተኩር እና ከተጨባጭ እውነታ በላይ ለራሱ ዋጋ ሲሰጥ ነው። ይህ ራስን ማተኮርና ከእውነታ የራቀ ራስን ማጉላት ሁልጊዜ ውስጣዊ አለመተማመንና ፍርሃት ያመጣል፤ ምክንያቱም ይህ እውነት ያልሆነን ነገር ማመን የሚያመጣው ተፈጥሯዊ ውጤት ነው። ከእውነታ ተቃራኒ የሆነ ነገር ስናምን፣ ውስጣችን ያለው የማንቂያ ስርዓት ይነሳል፤ ይህም ከእውነታና ከሕይወት አሠራር ጋር ከመስማማት ውጭ መሄዳችን አደገኛ መሆኑን ለማሳወቅ ይሞክራል። ነገር ግን ትዕቢተኞች እውነትን ይቃወማሉ፤ ምክንያቱም እውነትን መቀበል ራሳቸውን ማዋረድን ይጠይቃል። ስለዚህ እውነታን ይክዳሉ፣ እናም ከሚወጣው ፍርሃትና አለመተማመን ራሳቸውን ለመጠበቅ ውስጣዊ የእብሪትና የትዕቢት ማጣመምን ያጠናክራሉ—ይህም አስከፊ የራስን የሚያጠናክር ዙር ነው! ትዕቢት ፍርሃትና አለመተማመንን ያነሳሳል፤ ፍርሃትና አለመተማመንም ትዕቢትን ያባብሳሉ።

ትዕቢት እንዲሁም ሰው ራሱን ከሌሎች ጋር በሚያወዳድረው መንገድ ጋር በጣም የተያያዘ ነው። ከሐሰተኛና ከተጋነነ የራስ አመለካከታቸው የተነሳ የሚመጣው አለመተማመን፣ በሌሎች ያለው ተጨባጭ ችሎታ፣ ስኬትና ስኬታማነት ሲታይ ይፈራል። ስለዚህ ትዕቢተኞች ሁልጊዜ ራሳቸውን ከሌሎች ጋር በምቀኝነትና በቅናት ያወዳድራሉ፦

“እኔም እንደ እነርሱ ጥሩ ነኝ። እነርሱ እንደሚያደርጉት እኔም ማድረግ እችላለሁ፤ ከዚያም በተሻለ ሁኔታ ማድረግ እችላለሁ። እኔን ፈጽሞ አይጠሩኝም፣ ድንቅነቴን ለማሳየት እድል አይሰጡኝም—ይህ ፍትሃዊ አይደለም። ሁሉም እድሎች ለእነርሱ ብቻ ናቸው።”

የትዕቢት መነሻ

ስለ ሉሲፈር መጽሐፍ ቅዱስ እንዲህ ይላል፦

በውበትህ ምክንያት ልብህ ተታበየ፤ በክብርህም ምክንያት ጥበብህን አበላሸህ (ሕዝቅኤል 28፥17)።

በሰማይ ሉሲፈር አእምሮውን፣ ልቡንና ፍቅሩን ከእግዚአብሔር አዞረ፤ ራሱንም ማድነቅና ማመስገን ጀመረ። አእምሮው ስለ ራሱ የተሳሳቱ ድምዳሜዎችንና አመለካከቶችን እንዲፈጥር ፈቀደ—ውበቱ፣ ተሰጥኦው፣ ክህሎቱና ችሎታዎቹ በተፈጥሮ የራሱ እንደሆኑ፣ ከእርሱ እንደተገኙ እንጂ ከእግዚአብሔር የተሰጡ ስጦታዎች እንዳልሆኑ።

አእምሮውንና ልቡን ከፍቅር፣ ከምስጋናና ከእግዚአብሔር ለበረከቶቹ ከማመስገን በማዞር፣ በራሱ ላይ በማተኮር፣ ራሱ ከተጨባጭ እውነታ በላይ የተሻለ፣ የበለጠና የበለጠ የሚገባው እንደሆነ የሚያሳስብ ስህተት ወደ ልቡና ወደ አእምሮው አስገባ። እንዲሁም ራሱን ከክርስቶስ ጋር አወዳደረ፤ ኢየሱስ የሚቀበለውን አምልኮ ቀናበት።

እውነታን ከመቀበል ይልቅ—እርሱ የተፈጠረ ፍጡር ሆኖ ከሁሉም ፍጡራን በላይ በእግዚአብሔር እንደተባረከ ከመገንዘብ ይልቅ—በራሱ ክብር ብርሃን ውስጥ መደሰት ሲጀምር፣ ስለ ራሱ ሐሰቶችን፣ የተዛቡ አመለካከቶችንና የውሸት እሳቤዎችን ወደ አእምሮው አስገባ።

እውነታ ግን ኢየሱስን—ሙሉ በሙሉ እግዚአብሔር የሆነውን—ከሰማያዊ ፍጥረታት ተገቢና በእውነታ ላይ የተመሠረተ አምልኮ ሲቀበል ሲያሳይ፣ የሉሲፈር የተዛባ አመለካከት ተፈታተነ።

ሉሲፈር ሁለት ምርጫዎች ነበሩት፦ እውነትን መቀበል፣ ራሱን ማዋረድ፣ ወደ እውነታ መመለስ፣ ክርስቶስን ማምለክና ለእያንዳንዱ ተሰጥኦ፣ ክህሎት፣ ችሎታና በረከት እንደገና እግዚአብሔርን ማመስገን፤ ወይም እውነትን መቃወም፣ ትዕቢቱን የሚያጠናክሩ ተጨማሪ ራስን የማጉላት ቅዠቶችን መፍጠር፣ በመጨረሻም እርሱ መመለክ እንደሚገባው፣ በእግዚአብሔር ዙፋን ላይ መቀመጥ እንደሚገባው ወደ ራሱ የጫነው ማታለያ መድረስ።

እንዴት ከሰማይ ወደቅህ፣ የንጋት ልጅ ሉሲፈር ሆይ! አሕዛብን የምታዳክም አንተ፣ እንዴት ወደ ምድር ተጣልህ! በልብህ እንዲህ ብለሃልና፦ ‘ወደ ሰማይ እወጣለሁ፤ ዙፋኔን ከእግዚአብሔር ከዋክብት በላይ ከፍ አደርጋለሁ፤ በሰሜን ዳርቻ ባለው በስብሰባ ተራራ ላይ እቀመጣለሁ፤ ከደመናዎች ከፍታ በላይ እወጣለሁ፤ እኔም እንደ ልዑል እሆናለሁ (ኢሳይያስ 14፥12–14)።

የሉሲፈር ትዕቢት ክርስቶስ ያለበትን ስፍራ ማግኘትና እግዚአብሔርነት ብቻ የሚቀመጥበት ዙፋን ላይ መቀመጥ እንደሚገባው እንዲያምን አደረገው። ነገር ግን እርሱ ፈጣሪ ሳይሆን ፍጡር ስለሆነ፣ ትዕቢቱ ከእውነታ ጋር የማይስማሙ ቅዠቶችን፣ ሐሰቶችንና የሐሰት እሳቤዎችን ወደ አእምሮው አስገባ፤ ይህም ፍርሃትና አለመተማመን አስነሳ።

አሁን በትክክል የሚገባው ነው ብሎ ያመነውን ነገር እንዳያጣ ያለው ፍርሃት፣ ራሱን ለመጠበቅና ለማስቀደም በራስ ወዳድነት እንዲንቀሳቀስ አነሳሳው፤ እንዲሁም በሰማይ ጦርነቱን ጀመረ (ራእይ 12፥7)። ስለ እግዚአብሔር ውሸት መናገርና እውነቱን ማጣመም ጀመረ፤ የመላእክትን ልብና አእምሮ ከእግዚአብሔር ለማራቅና ከራሱ ጋር እንዲተባበሩ ለማድረግ ሞከረ።

ትዕቢት ከእውነትና ከፍቅር ጋር የማይስማማ ነው። መሠረቱም ስለ ራስ ያለ የሐሰት ታላቅነት ነው፤ ከፍርሃት ጋር ሲጣመርም ራስ ወዳድነትን፣ ቅናትን፣ እውነትን መካድንና ፍቅርን መቃወምን ያመጣል።

ትዕቢት መያዝ ብቻ ሕግ መጣስ አይደለም፤ እግዚአብሔር ሕይወት እንዲሠራ ከገነባው መሠረታዊ፣ መዋቅራዊና አሠራራዊ ሥርዓት መለየት ነው። ሰውን ከእውነትና ከፍቅር ይቆርጣል፤ ልብን፣ አእምሮንና ባህርይን ያበላሻል፤ ትዕቢተኛውም በእውነትና በፍቅር እንዳይደረስበት ያደርገዋል።

ትዕቢተኞች እውነትን እንደ ማደግ እድል በምስጋና አይቀበሉትም፤ ከዚህ ይልቅ በጥላቻ ይመልሱታል። ምክንያቱም እውነትን እንደ ጥቃት፣ እንደ ስጋት፣ እንደ ማሳነስ፣ ማሳፈር ወይም ማዋረድ ሙከራ ያዩታል። ስለዚህ ሰይጣን፣ ያ ትዕቢተኛ ዓመፀኛ፣ ስለ እግዚአብሔር በልዩ ልዩ ውሸቶችና በተዛቡ አመለካከቶች በእግዚአብሔር ላይ ጦርነት ያደርጋል።

ምክንያቱም በዓለም ውስጥ ብንኖርም፣ እንደ ዓለም አንዋጋም። የምንዋጋባቸው መሣሪያዎች የዓለም መሣሪያዎች አይደሉም። ከዚህ ይልቅ፣ ምሽጎችን ለማፍረስ መለኮታዊ ኃይል አላቸው። ከእግዚአብሔር እውቀት ጋር የሚቃወሙ ክርክሮችንና ራሳቸውን ከፍ የሚያደርጉ ነገሮችን ሁሉ እናፈርሳለን፤ እያንዳንዱንም ሐሳብ ለክርስቶስ እንዲታዘዝ እንማርከዋለን (2 ቆሮንቶስ 10፥3–5)።

የሰይጣን ጦርነት አካላዊ አይደለም፤ የሐሳቦች፣ የአነሳሶች፣ እና የልብና የአእምሮ አመለካከቶች ጦርነት ነው። ሰይጣን፣ የውሸት አባት፣ ራሱ በፈጠረው የልብ ወለድ፣ የማታለያና የቅዠት ዓለም ውስጥ ይኖራል፤ በዚያም እርሱ በጨካኝና ፍትሕ በጎደለው ፈጣሪ የተጎዳ ሰለባ ነኝ ብሎ ያምናል። ልባችንንና አእምሯችንን በራሱ ማታለያ፣ በተዛቡ አመለካከቶቹ፣ በቅናቱ፣ በቁጣው፣ በተጎጂነት ስሜቱ፣ በፍርሃቱ፣ በአለመተማመኑና በትዕቢቱ ለማበላሸት ያለውን ሁሉንም ችሎታ ይጠቀማል። እግዚአብሔርን ሕግ ብቻ የሚያወጣና ሕግ ሰባሪዎችን በኃይል የሚቀጣ ንጉሣዊ ገዥ እንደሆነ፣ ለተባለው ፍትሕ ሲባል ሕመምና ሞት የሚያመጣ እንደሆነ፣ እንዲሁም አድልዎ የሚያደርግና ፍትሐዊ ያልሆነ ፍጡር እንደሆነ አድርጎ ያቀርበዋል።

ነገር ግን እግዚአብሔር የፍርሃትን፣ የአለመተማመንን፣ የውሸትን፣ የጥፋተኝነትንና የኀፍረትን ምሽጎች የሚያፈርሱ መለኮታዊ መሣሪያዎችን ሰጥቶናል። በእውነታ ላይ የተመሠረተ እውነትን፣ የፍቅሩን፣ የጸጋውን፣ የርኅራኄውን፣ የይቅርታውንና የታማኝነቱን ማስረጃና ተግባራዊ ማሳያ ሰጥቶናል። እርሱ እጅግ ስለወደደን፣ ሊያድነን፣ ሊፈውሰን፣ ሊቤዠንና ሊጠብቀን አንድያ ልጁን ላከ። እውነትን፣ እውነታንም ገለጠ—ኢየሱስ በባሕርይው እግዚአብሔር ቢሆንም፣ ከእግዚአብሔር ጋር እኩልነቱን እንደሚጣበቅበት ነገር አልቆጠረውም፤ ነገር ግን አንተንና እኔን ለማዳን ሁሉን በፍቅር አሳልፎ ሰጠ (ፊልጵስዩስ 2፥5–8)።

ኢየሱስ፣ “እውነትን ታውቃላችሁ፤ እውነትም ነፃ ታወጣችኋለች” አለ (ዮሐንስ 8፥32)። ኢየሱስ እውነት ነው—ስለ እግዚአብሔር ያለው እውነት፣ እግዚአብሔር ሕይወት እንዲሠራ ስለ አዘጋጀው እውነታ። እግዚአብሔር በክርስቶስ ሙሉ በሙሉ ተገልጦአል፤ ክርስቶስም በተግባር፣ በሥራና በማሳካት ከኃይል፣ ከስልጣን ወይም ከአምልኮ ይልቅ እኛን እንደሚወድ ገልጦአል። ፍቅር ራስን አይፈልግም፤ እግዚአብሔርም በእውነት ፍቅር ነው፣ ለፍጥረታቱም ጥቅም ራሱን ዘወትር ይሰጣል። የሉሲፈር የራስ ትዕቢት፣ እግዚአብሔር ፍትሐዊ አይደለም፣ እኔም በግፍ ተይዣለሁ የሚሉ ማታለያዎቹ ሁሉ ሐሰት መሆናቸው ተገልጦአል፤ እግዚአብሔርም በክርስቶስ ፍጹም፣ ቅዱስ፣ እውነተኛና ሙሉ በሙሉ የሚታመን መሆኑ ተከብሯል።

ከራሳችን ፍርሃትና አለመተማመን ባሻገር ማየት ስንችል፣ በክርስቶስ የተገለጠውን እውነተኛ የእግዚአብሔር ባህርይ ስናይ፣ ራሳችንን በእምነት እናዋርዳለን፤ ልባችንንም ለእግዚአብሔር እንከፍታለን። ከዚያም መንፈስ ቅዱስ ይገባል፤ የክርስቶስንም ሕይወት ያመጣልናል (ገላትያ 2፥20)፤ እኛም በአዲስ መንፈስ ዳግመኛ እንወለዳለን (ዮሐንስ 3፥3)። ከዚያ በኋላ በፍርሃትና ራስን ለማስቀደም በሚያስገድድ ፍላጎት አንመራም፤ ነገር ግን በእምነትና ክርስቶስን ለማክበር ባለው ድንቅ ፍላጎት እንኖራለን። ጳውሎስ እንደጻፈው፦ “ዳግመኛ ወደ ፍርሃት የሚመልሳችሁን የባርነት መንፈስ አልተቀበላችሁም፤ ነገር ግን የልጅነት መንፈስን ተቀብላችኋል” (ሮሜ 8፥15)።

ትዕቢት፣ ራስን ማተኮር፣ ራስን ከፍ ማድረግ ሁልጊዜ ወደ ጥፋት ይመራል፤ ምክንያቱም ትዕቢተኛውን ከእውነታ ይለያል፣ ስህተትን፣ የተዛባ አመለካከትን፣ መበላሸትንና መዋረድን በውስጡ ያስቀምጣል፤ በመጨረሻም ወደ ሞት ይመራል። ልብና አእምሮን ለሚያርምና ለሚያድን እውነት ይዘጋል። ከጥፋት በስተቀር ሌላ ውጤት ሊኖረው አይችልም።

ነገር ግን በኢየሱስ በተገለጠው እውነት መሠረት ወደ እምነት ስንመለስ፣ ራሳችንንም ስናዋርድ ልባችንን ስንከፍት፣ በእውነትና በፍቅር መንፈስ እንሞላለን፤ ይህም ፈውስ ያመጣል። እውነት ውሸትን ይተካል፣ ሥርዓት ውጥንቅጥን ይተካል፣ ፍቅር ፍርሃትን ይተካል፣ ደስታ ጭንቀትን ይተካል፣ እምነት አለማመንን ይተካል፣ ሰላምም የጥፋተኝነትንና የኀፍረትን ስሜት ይተካል—እኛም ከእግዚአብሔርና ከሰማይ ጋር ወደ አንድነት፣ ወደ ስምምነትና ወደ መጣጣም እንመጣለን።

እውነታ በትክክል ኢየሱስ እንዳለው ነው፦ “በመንፈሳቸው ድሆች የሆኑ ብፁዓን ናቸው፤ የሰማያት መንግሥት የእነርሱ ናትና” (ማቴዎስ 5፥3)።