HOE OM DIT MAKLIKER TE MAAK OM REG TE DOEN AS OM VERKEERD TE DOEN

Ek het onlangs die volgende in ’n Bybelstudiegids gelees:

Elke ouer weet dat kinders deur voorbeeld leer, nie waar nie? Hoeveel ouers het al bekommerd geraak wanneer hulle sien hoe hul kinders eerder hul slegte eienskappe navolg as hul goeie? Ongeag ons ouderdom, vind ons dit makliker om verkeerd te doen as om reg te doen. Dit is net deel van wat dit beteken om gevalle wesens te wees. “Want wat ek wil doen, dit doen ek nie; maar wat ek haat, dit doen ek” (Rom. 7:15, OAV). Wie kan nie hiermee vereenselwig nie? (beklemtoning myne). [1]

Wat dink jy van die idee dat, ongeag ons ouderdom, dit makliker is om verkeerd te doen as om reg te doen?

Is dit ’n absolute waarheid, ’n onstandigheidswaarheid, of ’n leuen? As dit waarheid bevat, wanneer is dit waar?

Ondermyn hierdie idee oorwinning in Jesus? Pas dit by die geloof oor heiligmaking, geestelike groei in Christus en die oorwinning oor sonde?

Is dit dieselfde as om te sê dat ons deur ons hele lewe sal aanhou worstel met versoeking?

Het jy al oorwinnings oor sonde in jou lewe beleef—areas waarin jy deur God se genade oorwin het en ’n nuwe motivering ervaar het—sodat dit vandag vir jou pynliker en ontstellender sou wees om weer na daardie gedrag terug te keer as wat dit vroeër was? Met ander woorde, is daar sekere areas in jou lewe waar dit vir jou makliker is om gehoorsaam te wees as om nie gehoorsaam te wees nie?

’n Eenvoudige voorbeeld: Vir klein kindertjies is dit makliker om die reël om hul tande te borsel te verontagsaam as om dit te gehoorsaam. Hulle het voortdurende herinnering en toesig nodig om gehoorsaam te wees. Maar wat is vandag vir jou eintlik makliker? Wat sou vir jou moeiliker wees om te doen: om elke dag jou tande te borsel—of om op te hou om dit te borsel? Waarom?

Is daar ’n les in hierdie praktiese, alledaagse voorbeeld wat op Christelike volwassenheid van toepassing is? Kom ons keer terug na die stelling: “Ongeag ons ouderdom, vind ons dit makliker om verkeerd te doen as om reg te doen.” Is dit ’n absolute waarheid, ’n omstandigheidswaarheid, of ’n leuen?

Die studiegids haal aan: “Want wat ek wil doen, dit doen ek nie; maar wat ek haat, dit doen ek” (Romeine 7:15, OAV).

Hoe verstaan ons dit? Is die boodskap van die Bybel een van nederlaag—dat maak nie saak hoeveel goed jy ná jou bekering wil doen nie, jy dit nooit sal regkry nie? Of beskryf hierdie gedeelte die stryd om ou, ongesonde gewoontes met meer gesonde gewoontes te vervang—’n stryd wat slegs in die harte en gedagtes van diegene plaasvind wat getrou is? Met ander woorde, dit is net dié wat gehoorsaam is wat ooit hierdie stryd met ou gedrag ervaar.

BEKERING EN GEESTELIKE GROEI

My siening is dat bekering die ervaring is om wedergebore te word met ’n nuwe Gees—die Gees van liefde en vertroue, die Gees van Christus—wat nuwe begeertes, nuwe motiewe en nuwe prioriteite in die hart bring. Dit is dan dat die reis van geestelike volwassenheid werklik begin.

Die bekeerde persoon begeer nou om volgens God se metodes te leef en begin kies om dit toe te pas. Tog funksioneer daardie persoon, ten spyte van ’n nuwe gees van liefde en vertroue, steeds op die grondslag van ’n brein wat vóór wedergeboorte sekere denk-, gevoel- en handelspatrone aangeleer het. Hierdie ingeboude patrone (gewoontes) tree refleksief en spontaan in wanneer ’n mens nie doelbewus daaraan dink nie. Paulus beskryf hierdie frustrerende stryd in Romeine 7:15.

’n Voorbeeld hiervan is wanneer jy lees van studies oor breingesondheid wat wys dat mense wat hul tande met die ander hand begin borsel, nuwe breinpaadjies vorm, beskermende proteïene aktiveer en die risiko van demensie verminder. Oortuig van hierdie waarheid, besluit jy om die hand waarmee jy jou tande borsel, te verander.

Wat gaan waarskynlik daardie eerste aand gebeur wanneer jy, terwyl jy met jou gade praat of na ’n potgooi luister, jou tande gaan borsel? Jy sal heel waarskynlik sonder om daaraan te dink, met dieselfde hand borsel wat jy altyd gebruik. En ’n paar minute later, wanneer jy in die bed klim, dink jy: “O! Ek moes my tande met my ander hand geborsel het!” Dink jy dan: “Ek is ’n mislukking. Ek kan nie verander nie. Ek is sonder hoop. Hoekom probeer ek? Ek sal altyd vashak in hoe ek dit nog altyd gedoen het”?

Of verstaan jy dat, omdat jy nie daaraan gedink het nie, jy eenvoudig gedoen het wat voorheen in jou brein ingeprogrammeer was? En as jy die ou gewoonte wil ontkoppel en die nuwe een wil vestig, wat sal jy moet doen? Jy sal moet opstaan en jou tande weer borsel—hierdie keer met die ander hand. Hierdie “struikeling” met die ou gedrag sal oor baie dae herhaal word. Aanvanklik sal jy in die middel van die borsel onthou en dan van hand verander; later sal jy net die tandeborsel met die gewone hand optel voordat jy onthou en hande verwissel—en so aan, totdat die nuwe patroon gevestig is en die ou paadjies nie meer gebruik word nie en begin vervaag.

Gedurende hierdie hele proses van verandering—van struikeling, van “mislukking”—was jy ooit in rebellie? Nee! Jou hart was steeds toegewyd aan die nuwe manier, maar jy was nog nie in staat om dit outomaties en konsekwent te doen nie. Dit was eenvoudig nog nie ingeprogrammeer nie; dit het doelbewuste denke vereis om die nuwe pad te aktiveer en die oue te vermy.

Dit geld vir tande borsel sowel as emosionele reaksies, negatiewe denkpatrone, spraakgewoontes en gedragsreaksies. Maar ná bekering, met ’n nuwe hart, sê jou hart sodra jy die ou patroon raaksien: “O, dit is nie wat ek bedoel het om te doen nie.” En jy begin dadelik om dit op die nuwe manier te doen—deur God se genade, teenwoordigheid, vergifnis (waar nodig) en krag te soek. So iemand is nie in rebellie teen God nie. Daarom sê Paulus later in Romeine 14:

“Alles wat nie uit geloof is nie, is sonde” (v. 23, 1983-vertaling).

En daarom sê die Bybel:

“Die HERE kyk nie na wat die mens kyk nie; die mens kyk na die uiterlike, maar die HERE kyk na die hart” (1 Samuel 16:7, 1983-vertaling).

Die “uiterlike” verwys hier na meer as net fisiese voorkoms—dit sluit alles in wat mense kan sien: dade, gedrag, prestasie. God sien dit ook, maar sy fokus is op die motief van die hart, die ware begeerte en bedoeling, nie op tydelike struikelings wat voortvloei uit ou gewoontes wat nog nie heeltemal verwyder is nie. Dit is oorblywende simptome van die skade van sondige lewenswyses—iets waarvan God wil hê jy bewus moet wees en ontevrede mee moet wees, sodat jy sal aanhou kies om die nuwe paadjies te aktiveer en die oues te laat vaar.

God wil beslis nie hê jy moet die leuen glo dat struikeling beteken daar is geen oorwinning nie—dat jy vir altyd in sonde, wantroue en rebellie sal bly en nooit sal groei nie.

VOLWASSENHEID DEUR ONTWERP, NIE DEUR WETTIESHEID NIE

Die straf-/regstelsel-benadering fokus op uiterlike gedrag en prestasie. God is egter ons Skepper, en Hy fokus op die werklikheid van ontwerp—op wat verlossing werklik is: die hart, die motief, die gees wat die dade dryf. Leef ons in liefde en vertroue, en bly ons getrou op ons genesingspad wanneer ons tekortskiet? Rou ons daaroor en hardloop ons na Jesus toe, verlangend na verdere groei en volwassenheid?

Ek kan jou sê: so werk dit in my lewe. Ek het sekere ingeboude maniere van dink, voel en reageer wat soms sonder my bewuste bedoeling geaktiveer word. Al is my hart versag deur God se werk in my, skiet my kommunikasie soms nog te kort van Christusgelykvormigheid. En ek treur daaroor! Dan sê ek: “O, ellendige mens wat ek is, wie sal my verlos van hierdie swak biologie met sy ou patrone?” En ek gaan na Jesus toe, ervaar sy genade, en mettertyd herskep Hy my denke—nuwe outomatiese reaksies ontwikkel, en dit word makliker om reg te doen en moeiliker om verkeerd te doen.

Omdat hierdie begrip in harmonie is met God se ontwerpswette, het ek Romeine 7 só geparafraseer:

Ek is gefrustreerd oor wat ek doen! Want nadat vertroue herstel is, wil ek doen wat in harmonie is met God en sy metodes en beginsels; maar ek vind dat, al vertrou ek God, my ou gewoontes, gekondisioneerde reaksies, vooropgestelde idees en ander oorblyfsels van die verwoesting wat deur wantroue en selfsug veroorsaak is, nog nie ten volle verwyder is nie. En as ek agterkom dat ’n ou gewoonte my laat optree op maniere wat ek nou verafsku, bevestig ek dat die wet ’n baie nuttige hulpmiddel is wat oorblywende skade openbaar wat genesing nodig het. Wat hier gebeur, is dit: Ek het God begin vertrou en ek begeer om sy wil te doen, maar ou gewoontes en gekondisioneerde reaksies—wat in sekere situasies byna refleksief na vore kom— is nog nie heeltemal uitgewis nie en veroorsaak dat ek dinge doen wat ek nie wil doen nie. Ek weet dat my verstand in die verlede volkome besmet was met wantroue, vrees en selfsug, wat al my begeertes en vermoëns totaal verwring het, sodat selfs wanneer wantroue uitgeroei is en vertroue herstel is, die skade wat deur jare se wantrouige en selfsugtige gedrag veroorsaak is, nog nie volkome genees is nie. Daarom vind ek dat ek soms die begeerte het om te doen wat reg is, maar nog nie die vermoë het om dit uit te voer nie. Want die ou gewoontes en gekondisioneerde reaksies is nie die goeie wat ek wil doen nie—nee! Hulle is oorblyfsels van my selfsugtige, onbekeerde verstand. As ek myself dus bevind besig om iets te doen wat ek nie meer begeer om te doen nie, is dit nie ek self wat optree nie, maar die reste van ou gewoontes en gekondisioneerde reaksies wat nog verwyder moet word. En deur God se genade sal hulle spoedig verwyder word.

So ervaar ek hierdie werklikheid: Wanneer ek wil doen wat goed is, is my ou selfsugtige gewoontes en oorblywende gevoelens van vrees sommer daar saam met my. In my verstand verheug ek my in God se metodes en beginsels, maar ek erken dat ek steeds beskadig is deur jare van besmetting met wantroue en die beoefening van Satan se metodes, sodat—al is die besmetting van wantroue verwyder—die ou gewoontes van vrees en selfverheffing my van binne af versoek. Wat ’n beskadigde en verdorwe mens is ek tog! Wie sal my verlos en genees van ’n brein en liggaam wat so siek en misvorm is? Aan God die lof—want Hy het die genesingsoplossing voorsien deur Jesus Christus, ons Here! So vind ek dan dat my verstand nou vernuwe is met vertroue in God en liefde vir sy metodes, maar dat my brein en liggaam steeds beskadig is deur jare van selfgerigte, selfbevredigende gedrag. (Romeine 7:15–25 REM).

As jy dus ’n hart het wat begeer om reg te doen, maar soms presies doen wat jy nie bedoel het nie, moenie moed verloor nie. Jy het ’n nuwe hart en ’n regte gees, maar ou gewoontes neem tyd om te verdwyn. Gaan na Jesus, prys Hom vir jou verlossing en vir hierdie stryd—want dit is ‘n bewys dat Hy in jou werk. Beoefen doelbewus wat goed en reg is, en mettertyd sal die nuwe gevestig word en die oue verdwyn.

Soos Paulus geskryf het:

“Iemand wat aan Christus behoort, is ’n nuwe mens. Die oue is verby; kyk, die nuwe het gekom” (2 Korintiërs 5:17, GNB).

[1] Volwasse SDA Bybelstudiegids, 4de kwartaal 2025, Lesse van Geloof uit Josua, bl. 64.