Pismo Święte mówi, że „Sprawiedliwy będzie żył z wiary” (Rzymian 1:17 UBG).

Ale co to znaczy „sprawiedliwy”? Jak człowiek może stać się sprawiedliwy?

Sprawiedliwi to ci, którzy zostali usprawiedliwieni – ale co to znaczy być usprawiedliwionym?

Przez pryzmat jakiego prawa czytasz to słowo: prawa ludzkiego (narzucone przepisy, które wymagają zewnętrznego nadzoru i wymierzania kary), czy Bożego prawa projektowego (protokoły, na podstawie których nasz Stwórca zbudował rzeczywistość, takie jak prawa zdrowia i fizyki)?

Postrzegając Boga jako Stwórcę, rozumiemy, że Jego prawa są prawami, na których zbudowana jest cała rzeczywistość, a każde naruszenie prawa Bożego rani i niszczy „przestępcę prawa”, sprowadzając na niego śmierć, chyba że Stwórca zainterweniuje, aby uzdrowić, odnowić, odrodzić – to znaczy, aby go naprawić. To w rzeczywistości jest usprawiedliwienie: naprawienie tego, co nie jest prawe czy poprawne.

Ale jeśli ktoś działa według ludzkiej definicji prawa – narzuconych regulaminów, wymyślonych nakazów i zakazów – to wierzy, że sprawiedliwość wymaga użycia władzy do nadzorowania i egzekwowania prawa poprzez zastraszanie czy wymierzanie kar. Z tego punktu widzenia usprawiedliwienie nie dotyczy uzdrawiania, odnawiania, naprawiania ani regeneracji serc i umysłów, ale prawnego skorygowania.

Błędne założenie – błędny wniosek

Wielu teologów sugeruje, że słowo „usprawiedliwienie” w chrześcijaństwie odnosi się do procesu prawnego, ponieważ samo słowo jest częścią zestawu słownictwa prawnego – jest to język prawny, jak twierdzą.

Istnieje jednak parę zastrzeżeń co do tego poglądu:

• Słowo usprawiedliwienie nie występuje w oryginalnym tekście biblijnym.
• Biblia nie została napisana po angielsku ani po polsku, ani po łacinie.

Słowo usprawiedliwienie użyte zostało przez szczerych, ale stronniczych tłumaczy, którzy tłumaczyli tekst z punktu widzenia rzymsko-cesarskiego, prawnego światopoglądu. Innymi słowy, tłumacze biblijni pochodzący z rzymskiego środowiska zaakceptowali kłamstwo, że prawo Boże funkcjonuje tak samo jak ludzkie prawo cesarzy.

Krótko mówiąc, wprowadzili do tłumaczeń Biblii zarówno prawny język jak i prawną ideologię.

Sama koncepcja, że słowo usprawiedliwić ma jedynie konotację prawną, jest fałszywa. Usprawiedliwienie [ang. jusification] ma również inne znaczenia:

• Justowanie marginesów w dokumencie nie jest czynnością prawną; jest to ustawienie czy wyrównanie czegoś nierównego.
• Usprawiedliwienie może również oznaczać zademonstrowanie lub udowodnienie, że działalność, stanowisko, roszczenie czy osoba ma słuszność.

Jeśli ktoś czyta Biblię przez pryzmat prawa ludzkiego, to przypisuje prawniczą definicję słowu usprawiedliwienie i dlatego naucza, że duchowe usprawiedliwienie to uznanie kogoś za sprawiedliwego wobec prawa, nawet jeśli ten ktoś wcale nie jest sprawiedliwy. Tworzy się w ten sposób fikcję prawną, w której Bóg jest przedstawiany jako uznający za prawdę coś co w rzeczywistości jest dalekie od prawdy.

Ale kiedy odrzucimy tę fałszywą konstrukcję prawa i zaakceptujemy Boże prawo projektowe oraz będziemy czcić Boga jako Stwórcę, zrozumiemy, że Biblia przedstawia usprawiedliwienie jako naprawienie (justowanie) tego, co jest popsute (grzesznicy stają się święci), zarówno jak i okazuje sprawiedliwość Boga w osobie Jezusa Chrystusa.

Biblijne wyjaśnienie „usprawiedliwienia”

Apostoł Paweł opisuje usprawiedliwienie zarówno jak coś co można zaobserwować, jak i naprawianie czegoś zepsutego:

Którego Bóg ustanowił jako ofiarę przebłagalną, przez wiarę, w Jego krwi, dla wykazania dowodu swojej sprawiedliwości przez odpuszczenie wcześniej popełnionych grzechów w czasie Bożej cierpliwości, Dla wykazania dowodu swojej sprawiedliwości w teraźniejszym czasie, tak by On był sprawiedliwy i usprawiedliwiający tego, który jest z wiary w Jezusa (Rzymian 3:25,26 BB2023).

Usprawiedliwienie jest częścią procesu ratowania grzesznika z grzechu. Toteż aby dokładnie zrozumieć, czym jest usprawiedliwienie, musimy najpierw zrozumieć, z jakiego rodzaju problemem mamy do czynienia. Innymi słowy, musimy zdiagnozować chorobę, zanim spróbujemy określić Boży plan leczenia.

Jeśli zaakceptujemy kłamstwo, że prawo Boże działa tak samo jak prawo ludzkie, to uwierzymy, że grzech Adama i Ewy był kwestią prawną – że zostali potępieni za przestąpienie prawa Bożego. Bóg natomiast, będąc doskonale świętym władcą, był zobowiązany przez własne prawo i swoją świętość do wymierzenia Adamowi i Ewie odpowiedniej kary za grzech. Jeśli Bóg darowałby to przestępstwo, poczytany byłby za niesprawiedliwego, a Jego prawo za nieistotne. Tak więc, z prawnego punktu widzenia, sprawiedliwość wymaga, aby Bóg wymierzył karę śmierci za grzech. Jednocześnie przedstawia się też dobrą nowinę: Bóg posłał swojego bezgrzesznego Syna i zabił Go zamiast nas (mimo że był zupełnie niewinny!) i teraz możemy traktować krew tej bezgrzesznej ludzkiej ofiary jako środek wybielający karty naszego prawnego rejestru w niebie. Uczyniwszy to, Bóg jest zobowiązany przez prawo do ogłoszenia nas sprawiedliwymi wobec prawa, mimo że nadal nasze serca, umysły i charaktery pozostają nieprawe.

Taki pogląd nie tylko błędnie przedstawia prawo Boże, ale także wypacza boski charakter, gdyż Bóg jest przedstawiany jako kłamca traktujący niesprawiedliwych jako sprawiedliwych, a jednocześnie uważany jest za źródło śmierci. Zgodnie z takim wypaczonym poglądem, trzeba przebłagać Boga w odpowiedni sposób (złożyć Mu stosowną ofiarę), aby nas nie zabił.

Kiedy natomiast odrzucimy kłamstwo, że prawo Boże funkcjonuje tak samo jak prawo ludzkie i czcimy Boga-Stwórcę, którego prawa są protokołami projektowymi i podwaliną życia, rozumiemy, że popełnienie grzechu przez Adama i Ewę miało o wiele poważniejsze konsekwencje niż prawne implikacje. Gdy rozumiemy rzeczywistość, jasno widzimy, że Adam i Ewa zmienili się pod wpływem grzechu: przestali być lojalnymi, wiernymi, godnymi zaufania istotami, bowiem miłość i zaufanie zostały wyparte z ich serc przez strach i egoizm, które od tej pory nimi zarządzały. Zaznali szkód w najgłębszych zakamarkach swoich istot i byli odtąd „umarli wskutek występków i grzechów” (Efezjan 2:1 BP). Innymi słowy, znaleźli się w śmiertelnym stanie, bowiem – jak mówi Biblia – „gdy grzech dojrzeje, rodzi śmierć” (Jakuba 1:15 BW). Gdyby Bóg nie zainterweniował aby wyleczyć nas z tego stanu, cała ludzkość by wymarła, ponieważ każdy został „zrodzony w nieprawości i w grzechu poczęła [go jego] matka” (Psalm 51:5 UBG).

Rozumiejąc, że grzech zmienia grzesznika – psuje umysł, wzbudza strach i egoizm, wypacza charakter, wytrąca nas z harmonii z Bogiem i świętością nieba – jakie elementy są niezbędne, aby grzesznik mógł zostać pojednany z Bogiem?

• Nowe zapisy lub oświadczenie prawne?
• Orzeczenie sądowe?
• Zapłata z krwi, złożona wymierzającemu kary bóstwu, aby je udobruchać?
• A może grzesznik po prostu potrzebuje odnowienia serca i prawego ducha?

Pismo Święte jasno mówi, co jest nieodzowne do pojednania się z Bogiem:

Stwórz we mnie serce czyste, o Boże, i odnów we mnie ducha prawego (Psalm 51:10 UBG).

(…) dam im nowe serce i nowego ducha włożę do ich wnętrza; usunę z ich ciała serce kamienne i dam im serce mięsiste (Ezechiel 11:19 BW).

Takie zaś jest przymierze, które zawrę z domem Izraela po tych dniach, mówi Pan: Dam moje prawa w ich umysły i wypiszę je na ich sercach (…) (Hebrajczyków 8:10 UBG).

Ale ten jest Żydem, kto jest nim wewnątrz, i to jest obrzezanie, co jest obrzezaniem serca, w duchu, nie w literze (…) (Rzymian 2:29 UBG).

Całe Pismo Święte mówi to samo: plan zbawienia to dzieło Boże w grzeszniku, przemieniające serce i umysł, odnawiające człowieka poprzez odtworzenie w nim Bożego prawa miłości i wykorzenienie strachu i egoizmu z jego charakteru. Jak widzimy w powyższym wersecie, dotyczy to stanu serca, a nie prawnych zarządzeń.

Biblia określa nasze grzeszne serce i umysł jako wrogie Bogu:

zamysł ciała jest nieprzyjacielem Boga (Rzymian 8:7 UBG).

Inna wersja biblii ujmuje to w następujący sposób:

Bo pożądliwość ciała jest Bogu wroga (BWP).

W nienawróconym, grzesznym stanie, nie ufamy Bogu i jesteśmy wrogo do Niego nastawieni. Sercem nie jesteśmy z Nim w harmonii. Nie kochamy tego, co Bóg kocha. Nie myślimy tak, powinniśmy. Nie funkcjonujemy w sposób przyjemny Bogu. Jesteśmy strachliwi i samolubni. Potrzebujemy naprawy, ustawienia, justowania serca i umysłu, ufnej postawy wobec Boga. Na tym polega usprawiedliwienie – zmiana serca z nieufnego w ufne; dostosowanie się sercem do serca Bożego.

Ilustracja usprawiedliwienia

Abraham, tak jak my wszyscy, był „zrodzony w nieprawości i w grzechu poczęła [go jego] matka”. Był egoistycznym grzesznikiem żyjącym w bojaźni, wielokrotnie oszukiwał, i narażał własną żonę na niebezpieczeństwo, aby chronić własnej skóry. Jednak Abraham doznał wewnętrznej zmiany – nie zmiany względem prawa, ale faktycznej zmiany serca. Człowiek nieufający Bogu i robiący wszystko po swojemu stał się człowiekiem pokładającym ufność w Bogu i postępującym zgodnie z Jego wskazówkami. Innymi słowy, Abraham doświadczył rzeczywistej zmiany motywacji serca; jego serce stało się prawe (naprawione) i w harmonii z Bogiem. To właśnie jest usprawiedliwienie.

Gdy Abraham Mu zaufał, Bóg – który jest Bogiem-Stwórcą rzeczywistości, a nie fantazji – widział w Abrahamie nową, prawą osobowość, z sercem w zgodzie z sercem Boga (zob. Rzymian 4:1‑3). Abraham został usprawiedliwiony dzięki wierze w Boga.

Bóg nie poczytał Abrahama za sprawiedliwego zanim Abraham Mu nie zaufał, ale najpierw oszacował, że w rzeczywistości serce Abrahama uległo zmianie z nieufnego w ufne. Gdy grzesznik szczerze zaufa Bogu i otworzy przed Nim serce, Bóg uzdrawia i odnawia go, zapisując swoje prawo w jego sercu i umyśle.

To jest usprawiedliwienie (justowanie, naprawienie) indywidualnego grzesznika w stosunku do Boga. Jednak usprawiedliwienie – zharmonizowanie serca i umysłu z Bogiem – możliwe jest jedynie dzięki Jezusowi, który stał się naszym zastępcą (drugim Adamem, czyli głową rasy ludzkiej), a pokonując grzech jako przedstawiciel ludzkości zjednał gatunek ludzki z Bogiem.

Kiedy Adam zgrzeszył, nie tylko on (jako jednostka) wypadł z harmonii z Bogiem (stał się nieprzyjazny wobec Boga), ale cała rasa ludzka również była z Nim w niezgodzie, co popiera fakt, że do dziś każdy potomek Adama rodzi się zarażony lękiem i egoizmem. Pomiędzy Adamem a Jezusem nie znalazła się ani jedna bezgrzeszna istota ludzka, toteż Jezus stał się człowiekiem, aby zaradzić tej sytuacji – aby na nowo połączyć rodzaj ludzki z niebem. Był jedyną istotą ludzką, która doskonale wypełniła Boże prawo projektowe życia, przywracając tym ludzką rodzinę do harmonii z Bożym prawem.

Dokonując tego, Jezus stał się nową głową odnowionej i oczyszczonej ludzkości – drugim Adamem.

W osobie Jezusa Chrystusa gatunek ludzki został usprawiedliwiony – naprawiony, zharmonizowany z Bogiem. Jezus, będąc człowiekiem, był kuszony we wszystkim tak jak my, ale był bez grzechu (zob. Hebrajczyków 4:15). W ludzkiej postaci dokonał czegoś rzeczywistego, czego żaden inny człowiek nie mógł dokonać; czegoś obiektywnego: wykorzystując wyłącznie swoje ludzkie możliwości, ukształtował doskonały, bezgrzeszny ludzki charakter, przywracając tym samym Boże prawo miłości do gatunku ludzkiego. W osobie Jezusa rasa ludzka została zharmonizowana z Bogiem – zostaliśmy justowani, naprawieni – usprawiedliwieni.

Chociaż był Synem, nauczył się posłuszeństwa przez to, co wycierpiał. A uczyniony doskonałym, stał się sprawcą wiecznego zbawienia dla wszystkich, którzy są mu posłuszni (Hebrajczyków 5:8,9 UBG).

Co takiego? Czyż Jezus nie był zawsze doskonały?

Jezus zawsze był bezgrzeszny, jednak biblijna doskonałość oznacza coś więcej: biblijna doskonałość to dojrzałość charakteru, a tego nie da się stworzyć. Doskonałość charakteru kształtuje się poprzez dokonywanie wyborów w życiu. Jako przedstawiciel ludzkości, Jezus rozwinął w sobie doskonały, dojrzały, bezgrzeszny charakter, a tym samym przywrócił gatunek ludzki do harmonii z Bożym prawem miłości. Jako nasz Zastępca doprowadził ludzkość do harmonii z Bogiem, tj. naprawił naszą rasę i stał się naszym remedium na grzech – źródłem zbawienia dla wszystkich, co za Nim podążają.

Kiedy ufamy Bogu, otwieramy swoje serce i przyjmujemy na stałe Ducha Świętego, który odtwarza w nas charakter Chrystusa, tak że „żyję, ale już nie ja, lecz żyje we mnie Chrystus” (Galatów 2:20 UBG). To jest prawdziwe biblijne usprawiedliwienie.

Apostoł Paweł napisał: „On bowiem tego, który nie znał grzechu, za nas grzechem uczynił, abyśmy w nim stali się sprawiedliwością Bożą” (2 Koryntian 5:21 UBG).

Prawdziwe usprawiedliwienie nie jest kwestią prawnego przebaczenia czy uniewinnienia; jest to rzeczywiste dzieło Boże przez Chrystusa, aby uczynić w nas prawe serce, umysł, postawę i charakter – abyśmy się mogli w pełni pojednać z naszym Bogiem.